पाठ पर जाएँ
PREVIEW: not launched yet · hidden from search engines
मन्दिर · वृन्दावन

गोविन्दजी मन्दिर (वृन्दावन, नया)

Govindajī Mandira (Vṛndāvana, new) हिन्दी नाम प्रस्तावित

संक्षिप्त हिन्दी पृष्ठ। यहाँ परिचय, महिमा और यात्रा की जानकारी हिन्दी में है। लीलाएँ, परम्परा, इतिहास और स्रोतों का पूरा विवरण अंग्रेज़ी पृष्ठ पर पढ़ें।
यात्रा से पहले
यह क्या है
नया गोविन्दजी मन्दिर Vṛndāvana में श्री राधा-गोविन्द के लाल बलुआ पत्थर से बने पुराने मन्दिर, यानी पुराने गोविन्दजी मन्दिर, के पीछे है।
दर्शन
मार्गदर्शिका पुस्तकें The Color Guide to Vṛndāvana (2000) और Vṛndāvana, the Playground of God (2010) नए मन्दिर को पुराने मन्दिर के पीछे बताती हैं।

संक्षेप में

नया गोविन्दजी मन्दिर वृन्दावन में श्री राधा-गोविन्द के लाल बलुआ पत्थर से बने पुराने मन्दिर, यानी पुराने गोविन्दजी मन्दिर, के पीछे है। यहाँ राधा-गोविन्द के प्रतिभू-विग्रहों की पूजा होती है, जो मूल श्री विग्रहों के प्रतिनिधि हैं; मूल श्री विग्रह अब जयपुर में हैं।[1 +7] मार्गदर्शिका पुस्तक Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007) के अनुसार प्रतिभू-विग्रह की स्थापना 1748 में पास ही हुई थी, और वर्तमान भवन 1819 में बना।[4] कोई शास्त्र इस मन्दिर का नाम नहीं लेता। 1972 में श्रील प्रभुपाद ने कहा कि वृन्दावन में इस्कॉन का मन्दिर गोविन्दजी मन्दिर की तरह बनाया जाए, और उनकी जीवनी के अनुसार उनका आशय इसी मन्दिर से था।[9 +4]

मुख्य तथ्य

प्रकारमन्दिर
क्षेत्र · इलाकावृन्दावन

महिमा

उन्नीसवीं शताब्दी के इस भवन की चर्चा न कोई शास्त्र करता है, न गोस्वामियों का कोई ग्रन्थ।

उन्नीसवीं शताब्दी के इस भवन की चर्चा न कोई शास्त्र करता है, न गोस्वामियों का कोई ग्रन्थ। मार्गदर्शिका पुस्तक Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007) गोविन्ददेव पर अपनी प्रविष्टि में श्रील रूप गोस्वामी का वह श्लोक छापती है जिसमें केशी-घाट पर यमुना के किनारे मुस्कुराते गोविन्द का वर्णन है। यह श्लोक गोविन्द श्री विग्रह की बात करता है, जिनके प्रतिनिधि की पूजा यहाँ होती है; इस मन्दिर की नहीं।[5 +2]

Śrīla Rūpa Gosvāmī, Bhakti-rasāmṛta-sindhu, 1.2.239[14]

smerāṃ bhaṅgī-traya-paricitāṃ sāci-vistīrṇa-dṛṣṭiṃ vaṃśī-nyastādhara-kiśalayām ujjvalāṃ candrakeṇa
govindākhyāṃ hari-tanum itaḥ keśi-tīrthopakaṇṭhe mā prekṣiṣṭhās tava yadi sakhe bandhu-sange 'sti raṅgaḥ ||

“My dear friend, if you are indeed attached to your worldly friends, do not look at the smiling face of Lord Govinda as He stands on the bank of the Yamunā at Keśīghāṭa. Casting sidelong glances, He places His flute to His lips, which seem like newly blossomed twigs. His transcendental body, bending in three places, appears very bright in the moonlight.”

अनुवाद: Śrīla A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda

इस स्थान के बारे में: Śrīla Rūpa Gosvāmī's example of the power of the Deity: the smiling Govinda near Keśī-tīrtha. Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007) prints the verse and an English rendering in its Govindadeva entry, beside its photograph of the new Govindadeva temple.

नन्दग्राम धाम संपादकीय टीम द्वारा संदर्भों में दिए स्रोतों से लिखा गया। अंतिम अद्यतन 2026-11-17। अनुवाद: नन्दग्राम धाम संपादकीय टीम।