Vaishnava Songs
नंदग्राम धाम
नंदग्राम धाम वैष्णव भजन · nandgramdham.org/songs/hi

नमो नरसिंहायादि देवाय

(ॐ नमो भगवते वासुदेवाय) नमो नरसिंहायादि-देवाय सर्व-लोक-परमाय नारायणाय नित्य-सन्निहित-सम्प्राप्य-शक्ति-बल-वीर्य-तेजो-विभवाय महा-रजत-पर्वत-प्रकाश-वपुषे बृहत्-केसर-सटाय विश्व-प्रदेशाभ्युन्नत-ताम्र-रुचि-विस्फूर्जित-प्रभा-हेम-वर्णाय
अर्थ

भगवान् नृसिंह को दण्डवत् प्रणाम, जो सर्वव्यापक परम पुरुषोत्तम भगवान् हैं, सब लोकों में सर्वोच्च हैं, सब जीवों के आश्रय-स्थान हैं और बल, शक्ति, वीरता और तेज से सदा महिमामय हैं। वे विशाल चाँदी के पर्वत की तरह दीप्तिमान हैं, विशाल अयाल से शोभित हैं, और उनकी लालिमा लिए सुनहरी आभा सारे ब्रह्माण्ड को भर देती है।

प्रपन्न-जन-बाधापनयन-निमित्तोत्पन्न-भ्रू-कुटि- कुटिल-ललाटाय शत-ह्रदावर्त-दीप्त-विक्षिप्यमाणेषु गलाय ज्वलद्-अनल-लोल-पिङ्ग-वृत्त-दीप्ताक्षाय स्फुट- चिपिट-धमनी-सह-पुर-विभीषण-प्राण-वंशाय
अर्थ

उनके माथे पर ऐसी भौंहें हैं, जिनका तनना शरणागत भक्तों के सब कष्ट और बाधाएँ दूर कर देता है। उनकी गर्दन सौ भँवरों की तरह शोभायमान है। उनकी चंचल, चमकती, लाल आँखें दो जलती हुई अग्नियाँ हैं। उनकी छोटी गर्दन वह नगर है, जहाँ उनकी भयंकर साँस निवास करती है।

स्फुरत्-पूर्णोभय-कपोल-देश-पार्श्वाय बाल-चन्द्राकारोष्ठ-पुट-विनिर्गत-भ्राजमानाति- तीक्ष्ण-सित-महोग्र-दंष्ट्रा-सर्वास्यावसमागम-क्षोभ- शनि-सहस्रावपाताम्बुद-व्रात-गर्जिताति-भीम-निनादाय मुहुर्-मुहुर्-व्याप्त-भीमार्ध-वद- नादेश-दृश्यमान-शुद्धि-शिखर-दशन- पङ्क्ति-तार-विभास्वर- सन्ध्यानुरञ्जित-नभ-स्थल-प्रकाश-वपुषे
अर्थ

उनके गाल शोभायमान हैं, उनके होंठ उगते हुए चन्द्रमा हैं और उनके तीखे, श्वेत, भयंकर दाँत चमक रहे हैं। उनकी भयंकर गर्जना धीरे-धीरे चलते बादलों से गिरने वाले हज़ार वज्र हैं। जब वे गरजते हैं, तब उनके तीखे दाँत सन्ध्या के आकाश में तारों की तरह चमकते हैं।

तालु-लोल-जिह्वा-लताग्र-स्थिर-समायुक्त-चित्त- भावांस-कूट-स्कन्ध-मध्य-देश-सुप्रतिष्ठित-पीन-वृत्त- चारु-कम्बु-ग्रीवाय श्रीवत्साङ्कितालङ्कृत-महा-वक्षः- स्थलाय विविध-रुचिर-परम-सुगन्धि-मुक्तक- पुष्प-ग्रथित-प्रलम्ब-माला-धराय
अर्थ

उनकी जीभ की बेल तालू पर चंचलता से हिल रही है। उनके कन्धे चौड़े हैं और उनकी मोटी गर्दन शंख की तरह सुन्दर है। श्रीवत्स से चिह्नित उनका विशाल वक्ष अनेक सुगन्धित मुक्तक फूलों की माला से सजा है।

मरुतादित्य-प्रचार-बलानुविजयोन्नताभ्युन्नत-बाहु- प्रकोष्ठ-कर-तल-करजोग्र-घोर-प्रहरणाय हिरण्यकशिपु- रुधिर-पान-सुतीक्ष्ण-वज्रायुधाय परम-पीत-कौशेय-वस्त्र- बद्ध-कक्ष्य्-अपरिकराय
अर्थ

उनकी चौड़ी और भयंकर भुजाएँ, हाथ और उँगलियाँ सूर्य और वायु की तरह गति करती हैं। उनका तीखा वज्र-अस्त्र हिरण्यकशिपु का रक्त पी रहा है। उनकी कमर पीले रेशमी कमरबन्द से बँधी है।

वज्र-संहतोन्नत-सुचिर-सुश्लिष्ट-सन्धि-कट्य्-ऊरु- जानु-महा-पुरुष-नरसिंहादि-देवाय स्थिर-सयुक्त-भक्तोचित- प्रसृत-तन्व्-आकार-गूढ-गुल्फ-सन्धि-महा-बाहु-वेग- महा-जवाय चरण-विक्रम-प्रभाव-प्रकम्प्यमान-पृथिवी-तलाय
अर्थ

उनके रूप में सिंह और मनुष्य दोनों के लक्षण हैं। उनके सुन्दर कूल्हे, जाँघें और घुटने उठे हुए वज्र की तरह शक्तिशाली हैं और महापुरुष के चिह्नों से चिह्नित हैं। उनका छरहरा रूप सदा भक्तों द्वारा पूजित है। उनके टखने सुन्दर हैं, उनकी विशाल भुजाएँ बलवान और तेज़ हैं, और उनके पग धरती को कँपा देते हैं।

श्री-वृक्ष-शङ्ख-चक्र-गदा-सन्नद्यावर्त- ध्वजाङ्कुश-धरातपत्रादर्शक-मत्स्य-कूर्म-वीचि-यूप- चन्द्रार्क-वृषभाश्व-गज-रथ-परम-पुरुष-परम- माङ्गल्य-रोम-कूट-च्छायाय तनु-महेन्द्र-वसु-रुद्रादित्य- सन्ध्याश्वि-मरुद्-गण-संस्तुताचिन्त्यार्चिताभिमुख-प्रसन्न-चरणाय
अर्थ

उनका रूप वृक्ष, शंख, चक्र, गदा, भँवर, ध्वज, अंकुश, छत्र, दर्पण, मछली, कछुआ, लहर, यूप, चन्द्रमा, सूर्य, बैल, घोड़ा, हाथी और रथ के सुन्दर चिह्नों से चिह्नित है। उनका रूप एक महान पुरुष के चिह्नों से चिह्नित है। उनका रूप परम मंगल के चिह्नों से चिह्नित है। उनकी अयाल एक विशाल छाया जैसी है। उनके सुन्दर, दीप्तिमान, अचिन्त्य और आनन्दमय चरणों की पूजा और स्तुति इन्द्र, वसु, रुद्र, आदित्य, सन्ध्याएँ, अश्विनी कुमार और मरुद्गण करते हैं।

भगवन् नमस् ते त्वम् आगच्छागच्छ भगवन्न् आत्म- बल-वीर्य-तेजो-गुणात्म-विक्रम-साङ्ख्य-योगाध्यात्म- पवित्र-शौच-धर्म-माहात्म्यान्विताविर्भावितोत्तिष्ठ परम-देव सर्व-गात्राण्य् अभिधुन्वन् सर्व-पापान्य् अपमृज्य विप्रणाशाविष्टानां विप्रणाशयाविद्यानां परम- पुरुष परम-माङ्गल्य भक्त-वत्सल भक्तानुग्रहायाभयं-प्रदाय
अर्थ

हे भगवान्, आपको दण्डवत् प्रणाम! हे भगवान्, कृपया आइए! कृपया आइए! हे प्रभु, जो शक्ति, वीरता, तेज, सद्गुणों, बल, सांख्य, योग, दिव्य ज्ञान, पवित्रता और धर्म से महिमामय हैं, कृपया प्रकट होइए! हे परमेश्वर, अपने अंगों को हिलाकर मेरे सब पापों को मिटा दीजिए। सब संकटों और भ्रमों का नाश कर दीजिए। हे परम पुरुष, हे परम मंगल, हे भक्तों से प्रेम करने वाले, हे अपने भक्तों पर दया करने वाले प्रभु, मेरे सब भय दूर कीजिए।

तद् ब्रह्म सत्यम् अनाद्यम् अनुत्तमं निःश्रेयसं तद् भगवन् आचष्टां तद् भगवन् विदतां निरस्य पाप्मानं निरस्य कल्मषं शश्वच् छान्तिम् उपनय श्रेय उपनय स्वस्तिम् उपनय आशिषम् उपनय
अर्थ

आप परम हैं। आप परम सत्य हैं, अनादि हैं, अनुपम हैं, सर्वश्रेष्ठ हैं। आप सब ऐश्वर्यों से सम्पन्न परम पुरुषोत्तम भगवान् हैं। हे प्रभु, मेरे पापों को दूर कीजिए। मेरे पापों को दूर कीजिए। मुझे सदा शान्त रखिए। मेरे लिए जो सर्वश्रेष्ठ है, वह दीजिए। मुझे मंगल दीजिए। मुझे आशीर्वाद दीजिए।

ब्रह्म प्रपद्ये त्वं विष्णो भगवन् पुण्डरीकाक्ष ज्ञानैश्वर्य-शक्ति-बल-तेजो-गुणात्मक परम-पुरुष परम-माङ्गल्य पद्म-नाभ हय-शिरः आदि-वराह नरसिंह वामन त्रिविक्रम राम राम वासुदेव सङ्कर्षण प्रद्युम्नानिरुद्ध पुरुष सत्यश्रुत वासुदेव आदि-मध्य-निधनक-चेष्टित चेष्टात्म-मायाहो-रात्र- यति-मञ्जिष्ठ-शुक्ल-वासः सुपर्ण-ताल मकर-ध्वज परम-विद्याकर्म काल-नाभ स्वस्त्य् असमभ्यः स्वस्ति प्रजाभ्यः
अर्थ

हे महान प्रभु, मैं आपकी शरण में आता हूँ। हे भगवान् विष्णु, हे कमल-नयन परम पुरुषोत्तम भगवान्, हे ज्ञान, ऐश्वर्य, शक्ति, बल, यश और गुण के स्वामी, हे परम पुरुष, हे परम मंगल, हे कमल-नाभ प्रभु, हे भगवान् हयग्रीव, हे भगवान् वराह, हे भगवान् नृसिंह, हे भगवान् वामन, हे भगवान् त्रिविक्रम, हे भगवान् परशुराम, हे भगवान् रामचन्द्र, हे भगवान् बलराम, हे वसुदेव के पुत्र भगवान् कृष्ण, हे भगवान् वासुदेव, हे भगवान् संकर्षण, हे भगवान् प्रद्युम्न, हे भगवान् अनिरुद्ध, हे पुरुष-अवतार, हे भगवान् सत्यश्रुत, हे भगवान् वासुदेव, हे लोकों के रचयिता, पालनकर्ता और संहारकर्ता, हे दिन और रात के रचयिता, हे सुन्दर श्वेत वस्त्र पहनने वाले प्रभु, हे गरुड़ पर विराजमान प्रभु, हे कामदेव के पिता, हे दिव्य ज्ञान देने वाले प्रभु, हे कर्म से मुक्ति देने वाले प्रभु, हे प्रभु, जिनकी नाभि काल है, मैं आपकी शरण में आता हूँ। अनुपम महान भक्तों का मंगल हो। सब लोगों का मंगल हो।

त्वम् एव मन्त्रं त्वं रक्षा त्वम् औषधम् अनुत्तमम् त्रिविधाद् अपि दुःखान् मां प्रचोदय जगत्-पते
अर्थ

आप वैदिक मन्त्र हैं। आप ही मेरी रक्षा हैं। आप अन्तिम औषधि हैं। हे जगत् के स्वामी, मुझे तीन प्रकार के दुःखों से बचाइए!

ब्रह्मन् प्रपद्ये त्वं विष्णो शरणागत-वत्सल तदा शुद्धो महा-मतिर् भव-दुःख-विनिर्गतः
अर्थ

हे भगवान् विष्णु, हे महान प्रभु, हे अपने शरणागत भक्तों पर स्नेह रखने वाले प्रभु, मैं आपकी शरण में आता हूँ। मुझे पवित्र कीजिए। मुझे उदार हृदय वाला बनाइए। मुझे इस संसार के दुःखों से मुक्त कीजिए।

इस भजन के बारे में

पद
12