पाठ पर जाएँ
PREVIEW: not launched yet · hidden from search engines
मन्दिर · गोवर्धन

सूर्यदेव मन्दिर (सूर्य-कुण्ड, छोटा भरना)

Sūryadeva Mandira (Sūrya-kuṇḍa, Choṭā Bharanā) हिन्दी नाम प्रस्तावित

संक्षिप्त हिन्दी पृष्ठ। यहाँ परिचय, महिमा और यात्रा की जानकारी हिन्दी में है। लीलाएँ, परम्परा, इतिहास और स्रोतों का पूरा विवरण अंग्रेज़ी पृष्ठ पर पढ़ें।
इस पृष्ठ पर

संक्षेप में

मार्गदर्शिका पुस्तक Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007) के अनुसार, सूर्यदेव मन्दिर राधा-कुण्ड से लगभग चार मील उत्तर में सूर्य-कुण्ड (छोटा भरना) पर सूर्यदेव, यानी सूर्य देवता, का एक मन्दिर है।[1 +1] भक्ति-रत्नाकर सूर्य-कुण्ड गाँव के वन में सूर्य का एक विग्रह और एक मन्दिर दिखाता है, जहाँ श्री राधा अपनी सखियों के साथ सूर्य की पूजा करती हैं और कृष्ण पुरोहित बनकर यह पूजा कराते हैं।[3] श्रील कृष्णदास कविराज गोस्वामी और श्रील विश्वनाथ चक्रवर्ती ठाकुर जिन मध्याह्न-लीलाओं का वर्णन करते हैं, उनमें राधा मदन-रण-वाटिका नाम के उद्यान में सूर्य की एक प्रतिमा या सूर्य के एक निवास-स्थान की पूजा करती हैं।[4 +2] कोई स्रोत यह नहीं कहता कि आज का मन्दिर इन दोनों में से किसी के स्थान पर खड़ा है।[3]

मुख्य तथ्य

प्रकारमन्दिर
क्षेत्र · इलाकागोवर्धन · सूर्य-कुण्ड (छोटा भरना)
आचार्यŚrīla Śrīnivāsa Ācārya, Śrīla Rāghava Paṇḍita Gosvāmī of Govardhana, Śrīla Narahari Cakravartī Ṭhākura

आज की यात्रा

Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007) दो फ़ोटो छापती है। एक कुण्ड का है, जिसमें उस पार के किनारे पर शिखर वाला एक छोटा मन्दिर है, जिसका नाम फ़ोटो-परिचय (फ़ोटो के नीचे लिखा परिचय) में नहीं दिया गया; दूसरा एक वेदी का है, जिसके फ़ोटो-परिचय में सूर्यदेव लिखा है।[1 +1]

स्थान

यह कहाँ हैSūrya-kuṇḍa (Choṭā Bharanā)[7]
photo 'Sūrya-kuṇḍa' shows a small temple with a spire on the far bank[8] (स्रोतों के अंग्रेज़ी शब्द)

इस स्थान पर और

संदर्भ

  1. Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007), PDF p. 137
  2. Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007), PDF p. 136
  3. Śrīla Narahari Cakravartī, Bhakti-ratnākara, Fifth Wave, 1912 ed. p. 212, 2nd ed., 1912
  4. Śrīla Kṛṣṇadāsa Kavirāja Gosvāmī, Govinda-līlāmṛta, 8.67-68 and 8.70, after the editions of Haridas Das and Haridas Shastri
  5. Śrīla Viśvanātha Cakravartī, Kṛṣṇa-bhāvanāmṛta, 8.55–8.57 saptamaḥ sargaḥ'), after the edition of Radhikanath Goswami, Vrindavan, 1906
  6. Śrīla Viśvanātha Cakravartī, Kṛṣṇa-bhāvanāmṛta, 8.63 with the ṭīkā saptamaḥ sargaḥ'), after the edition of Radhikanath Goswami, Vrindavan, 1906
  7. Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007), p. 248-249
  8. Śrī Vraja-maṇḍala Parikramā (2007), p. 246-247
नन्दग्राम धाम संपादकीय टीम द्वारा संदर्भों में दिए स्रोतों से लिखा गया। अंतिम अद्यतन 2026-11-17। अनुवाद: नन्दग्राम धाम संपादकीय टीम।